Τι ακριβώς αποφασίστηκε

Τα ξερά γεγονότα, όπως ανακοινώθηκαν από τη Λίγκα την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, βάσει της έρευνας που διεξήγαγε επί έναν σχεδόν χρόνο η Wachtell, Lipton, Rosen & Katz (η ίδια δικηγορική εταιρεία που είχε ερευνήσει την υπόθεση Sterling το 2014, αλλά και του Sarver το 2022) υπό τον David Anders, πρώην ομοσπονδιακό εισαγγελέα: 73 συνεντεύξεις με 60 άτομα, μεταξύ αυτών οι Ballmer, Zucker, Frank, Leonard, Robertson και ο ίδιος ο Joe Sanberg, ο συνιδρυτής της Aspiration που εκτίει πλέον ποινή 14 ετών για απάτη, και πάνω από 200.000 σελίδες εγγράφων. Αποτέλεσμα των ερευνών του, οι κάτωθι ποινές:

•             Οι Clippers χάνουν τα first-round picks τους των drafts των ετών 2029 ως 2033. Για το 2029, όπως έβγαλαν ο Zach Lowe και το ESPN, χάνεται το pick των Pacers από το trade του Zubac, και, όπως διευκρινίζει ο Keith Smith, κανένα δεν επιστρέφει σε άλλη ομάδα ούτε αντικαθίσταται. Εξαφανίζονται. Για πέντε χρόνια τα drafts θα έχουν 29 first-round picks.

•             Πρόστιμο $30 εκατ. στον οργανισμό, το μεγαλύτερο στην ιστορία της Λίγκας.

•             Ο Ballmer αποκλείεται για ένα έτος από κάθε δραστηριότητα Λίγκας και ομάδας, επειδή «εν γνώσει του επιδίωξε να βοηθήσει τον κύριο Leonard να αποκτήσει εξωαγωνιστικά εισοδήματα», ενέκρινε επιχειρηματική συμφωνία «που γνώριζε ότι ήταν προϋπόθεση για να συνάψει η Aspiration χορηγική συμφωνία με τον κύριο Leonard» και απέτυχε να δημιουργήσει συνθήκες συμμόρφωσης στον οργανισμό του.

•             Η Gillian Zucker, πρόεδρος των business operations του franchise, ένα έτος χωρίς αποδοχές, ως «πρωτίστως και άμεσα υπαίτια» και επειδή έδωσε «ψευδείς και παραπλανητικές δηλώσεις» στους ερευνητές.

•             Ο Lawrence Frank, πρόεδρος των basketball operations του franchise, έξι μήνες χωρίς αποδοχές, για τη συμμετοχή του στις ίδιες συμφωνίες και επειδή ενέκρινε μη επιτρεπτές δαπάνες προς τον Leonard και την οικογένειά του.

•             Πενταετές πρόγραμμα συμμόρφωσης και επιτήρησης του οργανισμού από τη Λίγκα.

•             Ο Kawhi Leonard καταβάλλει στη Λίγκα $700 χιλ. Το συμβόλαιό του δεν ακυρώνεται, ενώ δεν αποκλείεται από κανέναν αγώνα.

•             Ο Dennis Robertson αποκλείεται για πέντε χρόνια από κάθε συναλλαγή με ομάδες του NBA ή συνδεδεμένες οντότητες, για λογαριασμό οποιουδήποτε.

NBA και Ένωση Παικτών υπέγραψαν πως οι ποινές είναι «οριστικές και δεσμευτικές για όλα τα μέρη». Άξιο αναφοράς ωστόσο πως η Wachtell «συνεχίζει να λαμβάνει πληροφορίες σχετικές με την έρευνα και η Λίγκα θα εξετάσει περαιτέρω ενέργειες όπου κρίνεται σκόπιμο». Ο Adam Silver μίλησε για «κατάφωρες παραβιάσεις» και «θεσμικές αποτυχίες» των Clippers, και έκλεισε με τη φράση «η αυστηρότητα των ποινών αντανακλά τη σοβαρότητα των παραβάσεων».

Τι βρήκε η Wachtell, ή πώς μοιάζει ένα τρίγωνο όταν το ζωγραφίσουν δικηγόροι

Η περίληψη της έκθεσης, 35 σελίδες, είναι δημόσια και ενδεχομένως να αξίζει μια ανάγνωση από κάθε σχετικά ενδιαφερόμενο. Το βασικό της εύρημα, αυτό που κάνει εντύπωση, είναι πως ξεφεύγει από την Aspiration: οι Clippers, με τη Zucker ως πρόσωπο-κλειδί σε κάθε περίπτωση, «απευθείας εκκίνησαν, διευκόλυναν και υποκίνησαν» χορηγικές συμφωνίες για λογαριασμό του Kawhi με τέσσερις εταιρείες που είχαν επιχειρηματική σχέση με την ομάδα: Aspiration, Boingo Wireless, Daktronics (η εταιρεία του video board του Intuit Dome) και Lockton Insurance. Το μοτίβο, όπως το κατέγραψε ο Mike Vorkunov του The Athletic, είναι σχεδόν βαρετά επαναλαμβανόμενο: Ιούνιος 2020, μέσα σε έξι ημέρες η Zucker στέλνει emails στις τρεις εταιρείες για να τους συστήσει τον εκπρόσωπο του Leonard. Τα emails ήταν διατυπωμένα σαν απαντήσεις σε αίτημα των εταιρειών να γνωρίσουν τον παίκτη, γιατί αυτό επιτρέπουν οι κανόνες, μια σύσταση κατόπιν αιτήματος του χορηγού. Οι ερευνητές σημειώνουν ξεκάθαρα ωστόσο ότι οι τρεις εταιρείες «ζήτησαν» να γνωρίσουν τον Leonard «μέσα σε έξι μέρες η μία από την άλλη, εν μέσω της πανδημίας COVID-19 και με τη σεζόν του NBA σε αναστολή». Εντός δύο μηνών ο Kawhi έχει υπογράψει μαζί τους. Λίγο μετά, οι ίδιες εταιρείες υπογράφουν συμβάσεις πολλών εκατομμυρίων έναντι «συμβουλευτικών υπηρεσιών» με τους Clippers, με δύο από αυτές να εισπράττουν από $10 εκατ. πριν καν υπογράψουν τη χορηγία τους στον Kawhi και την τρίτη $2 εκατ. αμέσως μετά την πρώτη της πληρωμή προς εκείνον. Συνολικά, $18 εκατ. πήγαν στην τσέπη του Leonard από τις τρεις, κατά τον Chris Mannix του Sports Illustrated. Για να το πούμε με όρους που καταλαβαίνουμε στη χώρα μας: Η Κυβέρνηση αναθέτει έργο σε εργολάβο, ο εργολάβος προσλαμβάνει τον ανιψιό Υπουργού ως «σύμβουλο επικοινωνίας», και όλοι δηλώνουν πως πρόκειται για τρεις ανεξάρτητες συμβάσεις.

Η έκθεση δίνει και τη μηχανική, όπως τη ξεχώρισε ο Dan Feldman του Dunc’d On. Η Daktronics πήρε τη σύμβαση για τον πίνακα του Intuit Dome με όρο να «επιστρέψει» μέρος των πληρωμών σε δαπάνες προς τους Clippers, το λεγόμενο spend-back. Οι Clippers της υπέδειξαν ότι μέρος αυτής της επιστροφής θα πάει σε χορηγική συμφωνία με τον Leonard, της είπαν ακριβώς πόσο, και όταν αργότερα αύξησαν το τίμημα της σύμβασης, της ζήτησαν να αυξήσει αντίστοιχα και του Kawhi. Μια «αξιόπιστη μαρτυρία με άμεση γνώση» περιγράφει σύμβαση συμβουλευτικών υπηρεσιών που υπογράφηκε ως πρόσχημα για να περάσει χρήμα των Clippers στον Leonard, με την εταιρεία να δέχεται έναντι υπόσχεσης πολύ μεγαλύτερης σύμβασης αργότερα. Και ο Sanberg είπε στα στελέχη της Aspiration, όπως το συνόψισε ένα από αυτά, ότι «οι Clippers μας ζητούν να το κάνουμε με τον Kawhi Leonard» και «υπόσχονται να αυξήσουν αυτά που μας πληρώνουν ανά τρίμηνο σε αναλογία με όσα πληρώνουμε σε αυτόν». Υπήρχε, όπως το έβαλαν στο pod του Dunc’d On, και η ανάστροφη όψη του ίδιου σχήματος: όποια εταιρεία ήθελε να δουλέψει με τους Clippers, μάθαινε ότι μέρος της συμφωνίας είναι να γίνει χορηγός του Kawhi. Στη γλώσσα του δικαίου του ανταγωνισμού αυτό λέγεται “tying”. Στην καθομιλουμένη απλά «εξαναγκασμος».

Η Aspiration όμως παραμένει το κερασάκι της όλης εντυπωσιακής τούρτας. Η έκθεση καταρρίπτει ένα προς ένα τα στοιχεία της υπερασπιστικής γραμμής που ο Ballmer είχε πάει να καταθέσει στη Ramona Shelburne στις 5 Σεπτεμβρίου 2025: όχι, δεν ήταν «απλώς μια σύσταση». Οι Clippers πρότειναν οι ίδιοι στην Aspiration να υπογράψει τον Leonard, ζήτησαν από ενδιάμεσο σύμβουλο να δομήσει τη συμφωνία, μετέφεραν προτεινόμενους όρους, έδωσαν οδηγίες και παρέμειναν σε επικοινωνία και με τις δύο πλευρές ως το τέλος. Ο ισχυρισμός ότι η εμπλοκή σταμάτησε στη γνωριμία χαρακτηρίζεται, με τη νομική κομψότητα που αρμόζει, «ανακριβής (στην καλύτερη περίπτωση)».

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα, τουλάχιστον για κάποιον που βγάζει το ψωμί του ψάχνοντας τέτοια, είναι το Forum Agreement. Το 2022 οι Clippers υπέγραψαν με την Aspiration σύμβαση «υπηρεσιών βιωσιμότητας» για το Forum, το ιστορικό γήπεδο του Inglewood που ο Ballmer είχε αγοράσει το 2020 έναντι $400 εκατ. Τίμημα: $7 εκατ. τον χρόνο, για τέσσερα χρόνια. Σύνολο $28 εκατ. Δηλαδή, με ακρίβεια δολαρίου, όσα η Aspiration είχε συμφωνήσει να καταβάλει σε μετρητά στον Kawhi, $7 εκατ. τον χρόνο, για τέσσερα χρόνια (τα επιπλέον $5 εκατ. τον χρόνο σε μετοχές της είναι άλλη ιστορία, και μάλλον χαμένη). Ballmer και Zucker απάντησαν στους ερευνητές πως τα $28 εκατ. προέκυψαν από εκτίμηση εξωτερικού συμβούλου για το κόστος των offsets. Ο σύμβουλος απάντησε πως το νούμερο δεν το έβγαλε αυτός, το έβγαλαν οι Clippers. Ο Sanberg, κατά την έκθεση, απείλησε να τινάξει τη συμφωνία με τον Kawhi στον αέρα όσο δεν οριστικοποιούνταν η σύμβαση για το Forum, με τον Ballmer να την υπογράφει τον Απρίλιο του 2022, τον ίδιο μήνα με τη συμφωνία του Leonard. Αυτή είναι η «επιχειρηματική συμφωνία που γνώριζε ότι ήταν προϋπόθεση» της επίσημης ανακοίνωσης.

Με όρους ελεγκτή κατά της απάτης: το χρήμα δεν χρειάζεται να ταξιδέψει από την τσέπη Α στην τσέπη Γ για να υπάρχει παράκαμψη. Αρκεί η Α να πληρώνει τη Β ένα ποσό που η Β δεν θα πλήρωνε στη Γ χωρίς αυτό, και η Α να το γνωρίζει. Η έκθεση δεν λέει «funneled». Λέει «σημαντική πράξη διευκόλυνσης μέσω της συμφωνίας για το Forum». Και αυτή η λεπτή διαφορά είναι όλη η ιστορία του ρεπορτάζ του ESPN.

Στα υπόλοιπα, η έκθεση καταγράφει εκατοντάδες προσωπικές δαπάνες του Leonard και του περιβάλλοντός του που πλήρωσαν οι Clippers και ουδέποτε επιστράφηκαν, τις κατ’ επανάληψη απαιτήσεις του «Uncle Dennis» (μετοχές στην ομάδα, στέγαση, ιδιωτική μετακίνηση, χορηγίες), τις οποίες ο Frank είχε υποχρέωση να αναφέρει στη Λίγκα και δεν το έκανε (κανόνας που, σημειώστε, θεσπίστηκε το 2019 εξαιτίας των αιτημάτων του ίδιου του Robertson προς τις ομάδες που κυνηγούσαν τότε τον Kawhi, οπότε οι Clippers παραβίασαν κανόνα που γεννήθηκε από τον δικό τους άνθρωπο), και μια διάκριση συμπεριφορών: ο Frank ήταν συνεπής στις καταθέσεις του και ανέλαβε την ευθύνη για τους υφισταμένους του. Η Zucker έδωσε «ασυνεπείς εκδοχές των γεγονότων», «δεν θυμόταν» κρίσιμα σημεία και έριξε την ευθύνη στους υφισταμένους της. Φυσικά, κρίσιμη «λεπτομέρια» στην όλη υπόθεση αποτελεί το γεγονός πως ο σύζυγος της Zucker, Lance Rosenzweig, ήταν εκείνη την περίοδο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Boingo. Στα δικά μας αυτό λέγεται συναλλαγή με συνδεδεμένο μέρος, και οφείλει σε κάθε περίπτωση να γνωστοποιείται. Θυμίζω πως μέρος της κατηγορίας του Walter και των ασφαλιστικών του εταιρειών ήταν ακριβώς η μη γνωστοποίηση συναλλαγών με συνδεδεμένα μέρη.

Στην όλη υπόθεση ωστόσο λείπει ένα όνομα: αυτό του Dennis Wong, του μετόχου του 1% που πέρσι είχε επενδύσει $2 εκατ. στην Aspiration μια εβδομάδα πριν τη δόση του Kawhi, και δεν αναφέρεται πουθενά. Και είναι αυτός που, ως alternate governor, θα εκπροσωπεί τους Clippers στο Board of Governors για όσο διάστημα ο Ballmer θα βλέπει την ομάδα του από το League Pass.

Το ρεπορτάζ της 17ης Αυγούστου, ή η ποινή-χάδι που δεν ήρθε ποτέ

Στις 17 Αυγούστου, οι Don Van Natta Jr., Baxter Holmes και Ramona Shelburne του ESPN δημοσίευσαν πως η Λίγκα «δεν είχε βρει στοιχεία ότι ο Ballmer διοχέτευσε χρήματα μέσω χορηγών της ομάδας για να πληρώσει τον Kawhi Leonard», επικαλούμενοι τρεις πηγές με γνώση των συζητήσεων μεταξύ των δύο πλευρών. Η έρευνα, έγραφαν, είχε εστιάσει στις «συστάσεις» και σε μια «αποτυχία εποπτείας», με τη σημείωση πως «δεν είναι σαφές ποιον συγκεκριμένο κανόνα θα είχε παραβιάσει η ομάδα ή ποιες θα ήταν οι ποινές». Οι δικηγόροι διαπραγματεύονταν «λύση». Η ανάγνωση ήταν μία: το χάδι έρχεται.

Η Λίγκα απάντησε μέσα σε ώρες, με δήλωση του Mike Bass, του επίσημου εκπροσώπου Τύπου της, με μια ευθεία δημόσια διάψευση μεγάλου μέσου που σπάνια βλέπουμε: το άρθρο, «για το οποίο το NBA αρνήθηκε να συνεργαστεί, περιέχει πολυάριθμες και σημαντικές ανακρίβειες». Το ESPN δεν διόρθωσε τίποτα. Δύο εβδομάδες αργότερα η Shelburne επέμενε από τον ραδιοφωνικό σταθμό του ESPN στο Los Angeles: «δεν ξέρω αν θα το έλεγες settlement ή κάποιου είδους διαπραγμάτευση, αλλά ήδη συμβαίνει». Ο David Kelly, ο νέος επικεφαλής της Ένωσης Παικτών, είχε δηλώσει από τον Ιούλιο πως από όσα είχε δει δεν υπήρχε τίποτα άξιο τιμωρίας. Ο Mark Cuban, «Team Ballmer» από την πρώτη κιόλας μέρα («ο Steve δεν είναι τόσο χαζός. Αν προσπαθούσε να ταΐσει τον KL με λεφτά, θα άφηνε την εταιρεία να πτωχεύσει, με όλους τους πιστωτές ορατούς σε όλο τον κόσμο;»), είχε κατηγορήσει τον Torre πως «δεν έκανε τον κόπο να μάθει πώς οι απατεώνες έστησαν την απάτη τους», πήγε στην εκπομπή του τον Οκτώβριο για να τον αντικρούσει ζωντανά, και επί έναν χρόνο επαναλάμβανε πως ο Ballmer θα ήταν «ο πιο ηλίθιος άνθρωπος στον πλανήτη» αν το είχε κάνει. Και ο Mannix του SI το κατέγραψε καθαρά την επομένη: επί εβδομάδες η πεποίθηση στη Λίγκα ήταν πως ό,τι ποινή και αν έπεφτε, ο Ballmer θα την γλίτωνε, γιατί ο αποκλεισμός του πλουσιότερου ιδιοκτήτη σήμαινε πόλεμο και ο Silver δεν είχε το στομάχι για πόλεμο.

Ήταν όμως το ρεπορτάζ λάθος; Με την αυστηρή έννοια, όχι. Η έκθεση πράγματι δεν χρησιμοποιεί τη λέξη «funneled». Λέει ότι ο Ballmer ενέκρινε μια σύμβαση $28 εκατ. προς μια εταιρεία που, ως αντάλλαγμα, πλήρωνε $28 εκατ. σε μετρητά στον παίκτη του, γνωρίζοντας τη σύνδεση. Το ESPN πήρε το στενότερο δυνατό ερώτημα, το απάντησε σωστά και το πλαισίωσε με τρόπο που έλεγε το ακριβώς αντίθετο από αυτό που θα ακολουθούσε. Αν αυτό λέγεται δημοσιογραφία ή «οι τρεις πηγές μας ήταν οι δικηγόροι της μίας πλευράς», ας το κρίνει ο καθένας/η καθεμία. Το βέβαιο είναι πως την μεγαλύτερη ιστορία κατά της Λίγκας της τελευταίας δεκαετίας δεν την έβγαλε ο επίσημος τηλεοπτικός της συνεταίρος, αλλά ένας podcaster με 3.000 σελίδες πτωχευτικών εγγράφων, στον οποίο θα αναφερθούμε αναλυτικότερα αμέσως ακολούθως. Ο Cuban, την Τετάρτη το βράδυ, περιορίστηκε σε δύο λέξεις: «Congrats Pablo». Και ο Torre τον κάλεσε ζωντανά στην αντίδρασή του στην απόφαση. Ο Δημήτρης Καραμάνης του Pick ‘n’ Popa το διατύπωσε την ίδια μέρα χωρίς περιστροφές: «Το ESPN υπήρξε για δεκαετίες η κορυφή της μπασκετικής δημοσιογραφίας. Έπειτα απέλυσε σχεδόν κάθε σοβαρό αναλυτή και ρεπόρτερ αντικαθιστώντας τους με κλόουν που γκαρίζουν, φτύνουν hot takes, πουλώντας ίντριγκα για κόντεντ (κάτι θυμίζει αυτό ε) και έτσι πολύ εύκολα κατέληξε να κάνει και το πλυντήριο. Σήμερα λούζεται την ξεφτίλα του». Να θυμίσω μόνο πως ο Lowe, στο έκτακτο που έβγαλε για να αναλύσει την έκθεση, ήταν από τους «σοβαρούς αναλυτές» που το ESPN απέλυσε τον Σεπτέμβριο του 2024, όπως γράφαμε τότε εδώ.

Ο άνθρωπος με τις 3.000 σελίδες πειστήρια

Και εδώ αξίζει μια στάση στον άνθρωπο που την Τετάρτη αντέδρασε στην ανακοίνωση με ένα emoji burger, γιατί η ιστορία του είναι, από μόνη της, ιστορία για το τι έχει απομείνει από την αθλητική δημοσιογραφία. Ο Pablo Torre, πρώην investigative writer του Sports Illustrated και επί χρόνια στέλεχος του ESPN (Around the Horn, High Noon), έφυγε από τον «worldwide leader» για να στήσει μια εκπομπή στη Meadowlark Media του Dan Le Batard. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025 έβγαλε ένα 80λεπτο επεισόδιο πάνω σε 3.000 σελίδες πτωχευτικών εγγράφων και συνεντεύξεις πρώην εργαζομένων της Aspiration. Η Λίγκα άνοιξε έρευνα την ίδια μέρα. Ο Ballmer πήγε στο ESPN για να δηλώσει «they conned me». Ο Cuban τον χλεύασε δημόσια. Ωστόσο αυτός δεν σταμάτησε. Οκτώ μέρες μετά έβγαλε τον Wong και τα $2 εκατ. μία εβδομάδα πριν τη δόση του Kawhi. Μετά τα $56 εκατ. σε προπληρωμένα carbon credits από τους Clippers προς την Aspiration την άνοιξη του 2022, με τα $32 εκατ. εξ αυτών να καταβάλλονται την ημέρα που ο Kawhi υπέγραφε. Μετά τα $118 εκατ. συνολικών πληρωμών των Clippers προς την Aspiration μέσα σε 18 μήνες. Το καλοκαίρι, τη Daktronics και τα υπόλοιπα χορηγικά συμβόλαια, με τη σειρά να ξεπερνά τα δώδεκα επεισόδια. Τον Μάιο η ομάδα του πήρε το Pulitzer Audio Reporting του 2026, με το σκεπτικό της επιτροπής να αναφέρει πως πρόκειται «για μια πρωτοποριακή και διασκεδαστική μορφή ζωντανής podcast δημοσιογραφίας που ερεύνησε πώς οι Clippers φαίνεται να παρέκαμψαν τους κανόνες του salary cap», νικώντας στην κατηγορία τους New York Times και τη Wall Street Journal με το Spotify Studios. Και τον Σεπτέμβριο, η ίδια η δικηγορική εταιρεία που προσέλαβε η Λίγκα επιβεβαίωσε, σελίδα προς σελίδα, τον κορμό όσων είχε πει από τον Σεπτέμβριο του 2025 ένας άνθρωπος που η επιστολή των δικηγόρων του Ballmer, ακόμα και την ημέρα της απόφασης, αποκαλούσε «ανεύθυνο podcaster». Η ειρωνεία, για να επιστρέψουμε στο tweet του Καραμάνη, είναι πλήρης: το μέσο από το οποίο έφυγε έκανε το πλυντήριο, ο αποχωρήσας πήρε το Pulitzer. Και το Variety τον περιγράφει πλέον ως τον άνθρωπο που «έχει τρομάξει ολόκληρο το NBA», με τον πατέρα του Jalen Brunson να του στέλνει μήνυμα «what are you up to?» επειδή απλώς ανέφερε σε εκπομπή πως τον ενδιαφέρει η υπογραφή του γιου του στους Knicks. Δεν είναι κακό να θυμόμαστε, όταν συζητάμε για «προϊόν» και «επένδυση», πως ό,τι σοβαρό μάθαμε φέτος για τη Λίγκα δεν το μάθαμε από τους συνεταίρους της, το μάθαμε από κάποιον που δεν χρωστάει σε κανέναν από αυτούς τίποτα. (Με εμένα, εντελώς παρενθετικά, ως οπαδό της Liverpool να υπερθεματίζω το τουί που του απευθύνθηκε αναρωτώμενο «αν έχει ακούσει και για μια άλλη ομάδα απατεώνων, με το όνομα «Manchester City».)

Joe Smith, 26 χρόνια μετά

Πέρσι είχα γράψει πως το προηγούμενο του Joe Smith και των Timberwolves του 2000, πέντε first-round picks και λύση συμβολαίου, ήταν το μέτρο σύγκρισης. Ο Keith Smith στο Spotrac (άρθρο πίσω από paywall) έβαλε τις δύο υποθέσεις δίπλα-δίπλα: και οι δύο ομάδες έχασαν πέντε picks (στους Wolves η Λίγκα επέστρεψε αργότερα δύο), ο Taylor έμεινε εκτός ως τον Αύγουστο του 2001 και ο McHale ως τον Ιούλιο, ήτοι εννέα περίπου μήνες ο καθένας από τον Δεκέμβριο του 2000 που συμφωνήθηκαν οι ποινές, ο Ballmer έναν χρόνο, ο Frank έξι μήνες. Τα $3,5 εκατ. του 2000 δεν είναι τα $30 εκατ. του 2026, αλλά μεσολάβησαν 26 χρόνια πληθωρισμού και σε αμφότερες τις περιπτώσεις το πρόστιμο ήταν μήνυμα, όχι μια απλή λογιστική εγγραφή. Η μεγάλη διαφορά: το συμβόλαιο του Joe Smith ακυρώθηκε και τα Bird rights του χάθηκαν. Το συμβόλαιο του Kawhi έμεινε άθικτο και το πρόστιμό του, κατά τον Smith, «fairly paltry». Ο Stephen A. Smith το είπε λιγότερο κομψά: «ο Kawhi Leonard θα έπρεπε να παραδίδει master classes για το πώς πληρώνεσαι χωρίς να δουλεύεις». Και ο Kirk Goldsberry, στην έκτακτη εκπομπή του Zach Lowe, έβαλε δίπλα-δίπλα τα δύο νούμερα που κάνουν τη σύγκριση αφόρητη: ο Kawhi, τελικός αποδέκτης συμφωνιών $46 εκατ. σε μετρητά εκτός cap, δεν τιμωρήθηκε ούτε με έναν αγώνα αποκλεισμό. Ο Jaxson Hayes των Lakers, τον Φεβρουάριο, έναν αγώνα χωρίς αποδοχές επειδή έσπρωξε τη μασκότ των Wizards κατά τις παρουσιάσεις των ομάδων. Ο Keith Smith δίνει για αυτό ωστόσο την ρεαλιστική εξήγηση: η Λίγκα ήθελε την υπογραφή της Ένωσης στις «οριστικές και δεσμευτικές» αποφάσεις της. Αποκλεισμός του Kawhi θα σήμαινε προσφυγή της NBPA μέσα στη σεζόν, και έμμεση τιμωρία των Raptors, που δεν έφταιγαν σε τίποτα. Η σχετική του ερμηνεία στέκει απόλυτα από άποψη πολιτικής και -αναγκαίων- συμβιβασμών. Το αποτέλεσμα όμως παραμένει άβολο: ο παίκτης που πήρε τα λεφτά πληρώνει λιγότερο από το 2% όσων εισέπραξε.

Τι μένει στους Clippers; Ένα pick του 2027 εμπλεκόμενο σε πολύπλοκο swap, το λιγότερο ευνοϊκό pick του 2029 μεταξύ των δικών τους και της Philadelphia, και τίποτα από το 2030 ως το 2033. Το trade του Kawhi στους Raptors, συμφωνημένο στις 30 Ιουνίου και παγωμένο εννέα μέρες μετά, αναμένεται να ολοκληρωθεί όπως είχε αναφερθεί: Brandon Ingram, Gradey Dick, unprotected first-round picks 2031 και 2033 των Raptors, swap του 2027 και δύο second-rounders. Και ακόμα και με τα δύο picks του Toronto, οι Clippers δεν θα έχουν ούτε ένα first-round pick που να μπορούν να ανταλλάξουν, λόγω του κανόνα Stepien για τις διαδοχικές χρονιές. Ο Feldman το είπε με τον νομικό όρο: fruit of the poisonous tree. Οι Clippers τιμωρήθηκαν για το σχήμα και ταυτόχρονα εισπράττουν τον καρπό του, δύο first-round picks για τον παίκτη που το σχήμα κράτησε στο Los Angeles. Ο τελικός λογαριασμός της περιόδου Kawhi, όπως τον σούμαρε ο Mannix: έναν MVP (Shai Gilgeous-Alexander), $30 εκατ., και δέκα picks πρώτου γύρου. Για δύο εξόδους από τον πρώτο γύρο σε επτά χρόνια και μηδέν Τελικούς. Ο Goldsberry το πήγε ένα βήμα παραπέρα: η μεγαλύτερη ποινή στην ιστορία της Λίγκας, το δεύτερο σκάνδαλο του ίδιου franchise μέσα στη δωδεκαετή και πλέον θητεία του Silver, ένα franchise διαχρονικά ανύπαρκτο αγωνιστικά. Μήπως, να αναρωτηθώ εγώ κάπου εδώ, ήρθε η ώρα να μετακομίσουν στο Seattle, να αναγεννηθούν οι αξιαγάπητοι Sonics, εκεί όπου εδρεύουν άλλωστε και οι εταιρείες του Ballmer, και να πάψουν να υπάρχουν ως Clippers; Ως Laker fan, θα πρόσθετα την προσωπική μου ευχή το Intuit Dome, χτισμένο στο Inglewood, στη γειτονιά του Forum του Showtime, να περάσει στους νόμιμους κληρονόμους της. Για να τελειώνουμε οριστικά με το ανέκδοτο «street lights over spotlight» που εισήγαγαν, ω τι ειρωνεία, με την απόκτηση του Kawhi.

Οι εκκρεμότητες

Οι Clippers «απορρίπτουν σθεναρά» τα ευρήματα μιας έρευνας «βαριά μεροληπτικής, που επιδιώκει να δικαιολογήσει μια προειλημμένη αφήγηση», δηλώνουν ότι «όσα μας είπε η Λίγκα ιδιωτικά διαφέρουν από όσα ανακοίνωσε δημόσια» και προσβλέπουν σε «μια ηθική και αμερόληπτη διαδικασία διαιτησίας». Η επιστολή του David Kelley, δικηγόρου του Ballmer (άλλος από τον Kelly της Ένωσης, για να μην μπερδευόμαστε), προς τον Silver μιλάει για «κυνήγι μαγισσών», για «αναδρομική τιμωρία για παραβίαση κανόνα που δεν υπήρξε ποτέ» και για τα $50 εκατ. που, λέει, δαπάνησε ο Ballmer για να συνεργαστεί με την έρευνα. Ο Feldman απάντησε με μαθηματικά: αν $50 εκατ. ανά ομάδα αρκούν για να βρεθούν «συστάσεις» παντού, ο Ballmer έχει $1,45 δισ. να ερευνήσει και τις υπόλοιπες 29. Το ερώτημα δεν είναι πόσες θα βρεθούν να έκαναν συστάσεις. Είναι πόσες θα βρεθούν να πλήρωναν χορηγούς για να πληρώσουν παίκτες. Αν αυτή η γραμμή, «όλοι το κάνουν, εμείς απλά πιαστήκαμε, και άλλωστε δεν υπήρχε νόμος», σας θυμίζει έναν ολόκληρο ελληνικό δημόσιο βίο, είναι όχι επειδή έχετε καλή μνήμη, αλλά επειδή ζούμε στον συγκεκριμένο βούρκο κυβερνητικά κανονικοποιημένης και νομιμοποιημένης διαφθοράς.

Το πρόβλημα των Clippers είναι πως, όπως εξηγεί ο Michael McCann στο Sportico, μέσω του καταστατικού της Λίγκας οι ίδιες οι ομάδες έχουν συμβατικά αποδεχτεί πως οι ποινές του Commissioner είναι «οριστικές, δεσμευτικές, αμετάκλητες και μη εφέσιμες», και τα δικαστήρια, απέναντι σε ιδιωτικές ενώσεις, ελέγχουν μόνο αν η απόφαση ήταν «αυθαίρετη ή καταχρηστική». Μια έρευνα ενός έτους με 200.000 σελίδες δύσκολα χαρακτηρίζεται αυθαίρετη. Υπάρχει όμως και κάτι απλούστερο, που εξηγεί γιατί η ανακοίνωση χρειαζόταν την υπογραφή της Ένωσης. Το Άρθρο XIII της CBA, στην παράγραφο 3(b), ορίζει ότι οι ποινές για παράκαμψη του salary, όπως εν προκειμένω, πρόστιμο χρηματικό ή σε picks, ακύρωση συμβολαίου, αποκλεισμός στελεχών, επιβάλλονται «κατόπιν διαπίστωσης παράβασης από τον System Arbitrator», και σε αυτή τη διαδικασία τα μέρη είναι αποκλειστικά δύο, οι δύο συμβαλλόμενες πλευρές της CBA: η Λίγκα και η Ένωση. Οι ομάδες δεν συμμετέχουν στη διαδικασία. Εκτός της συγκεκριμένης διαδικασίας, ο Commissioner μόνος του μπορεί να επιβάλει το πολύ $1 εκατ. (παράγραφος 3(d)). Άρα τα $30 εκατ., τα πέντε picks και ο ένας χρόνος του Ballmer δεν στέκουν χωρίς είτε απόφαση διαμεσολαβητή, είτε χωρίς συμφωνία της NBPA. Η Λίγκα διάλεξε το δεύτερο, όπως το κατέγραψε ο Dan Woike: «δεν είναι δικαίωμα των ομάδων, η NBPA μπορούσε να προσφύγει, αποδέχθηκε τα ευρήματα». Η -τουλάχιστον αστεία- ποινή του Kawhi, με άλλα λόγια, ήταν όπως μάλλον φαίνεται το προϊόν συναλλαγής για να κλειδώσει η Ένωση Παικτών την ποινή στους Clippers. (Παρενθετικά, το ίδιο άρθρο ορίζει ότι κάθε πρόστιμο μοιράζεται μισό στη Λίγκα και μισό σε φιλανθρωπική οργάνωση επιλογής της Ένωσης. $15 εκατ. του Ballmer θα πάνε εκεί που θα διαλέξει η NBPA.) Το συγκέκριμενο το διευκρίνισε αναλυτικά ο Brian Windhorst: το Άρθρο XIII της CBA, όπως το είχαμε παραθέσει κι εμείς στο περσινό κείμενο, προβλέπει ανώτατο πρόστιμο $7,5 εκατ. για την ομάδα και $350 χιλ. για τον παίκτη, ανά παράβαση. Εν προκειμένω, τέσσερις εταιρείες, τέσσερις παραβάσεις, τέσσερις φορές το ταβάνι του προστίμου, ήτοι σύνολο $30 εκατ.. Και για τον Kawhi, δύο παραβάσεις, δικό του άθροισμα ποινής στα $700 χιλ. Συνεπώς, η Λίγκα δεν ξεπέρασε το ταβάνι των προστίμων, απλά το πολλαπλασίασε. Η υπογραφή της NBPA στο «οριστικές και δεσμευτικές» δείχνει πως η πλευρά των παικτών δέχτηκε την ανάγνωση αυτή, προφανώς έναντι της διατήρησης του συμβολαίου και της μη τιμωρίας του Kawhi. Θυμίζω πως πέρσι είχα γράψει ότι η Ένωση δεν θα υπερασπιστεί τον Kawhi, θα υπερασπιστεί το δικαίωμα των μελών της να υπογράφουν χορηγίες. Και έτσι ακριβώς αποδείχθηκε πως έγινε. Όσο για το ύψος του προστίμου, ο Keith Smith έχει δίκιο: η Λίγκα δεν μπορεί να φτιάξει κλίμακα ανάλογη με την καθαρή περιουσία του κάθε ιδιοκτήτη. Τα $30 εκατ. είναι ρεκόρ για όλους, ποσό που μπορεί να αφήσει για «pourboire» μόνο ένας. Και ακριβώς επειδή για αυτόν τον έναν είναι «pourboire», το βάρος της ποινής έπρεπε να πέσει αλλού.

Οι υπόλοιπες εκκρεμότητες πάντως δεν είναι λίγες. Η Daktronics, εισηγμένη εταιρεία, ανακοίνωσε την ίδια μέρα στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πως η SEC της ζήτησε στοιχεία για τη σχέση της με τον Leonard. Η Wachtell συνεχίζει να παίρνει στοιχεία, ο Torre έχει προαναγγείλει νέα επεισόδια. Και υπάρχει μια πρόταση στην έκθεση που περνά σχεδόν απαρατήρητη: η Zucker πρότεινε στην Aspiration να υπογράψει με παίκτες των Clippers, με παραδείγματα τον Leonard και έναν ακόμα παίκτη, ανώνυμο στην περίληψη της έκθεσης. Τροφή για το επόμενο επεισόδιο του συγκεκριμένου σίριαλ ενδεχομένως. Και η δήλωση του ίδιου του Kawhi, «αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη για τα σφάλματα κρίσης ανθρώπων του στενού μου περιβάλλοντος», είναι ό,τι πιο κοντινό σε δημόσια απόσυρση εμπιστοσύνης από τον θείο του έχει διατυπώσει ποτέ, την ώρα που ο ίδιος «επιστρέφει στο Toronto με καθαρό μητρώο». Ο «ΠαλαιοΠαΣόΚος συνδικαλιστής» του περσινού κειμένου έμεινε με πενταετή αποκλεισμό και χωρίς ανιψιό-πελάτη για άρμεγμα. Οι λαγοί με τα πετραχήλια, κάποια στιγμή, χρεώνονται.

Γιατί όμως ήρθε βαριά η ποινή

Και φτάνουμε στο ουσιαστικό ερώτημα. Γιατί ο Silver, που κατά γενική ομολογία δεν θα είχε το κουράγιο ή τη δύναμη να επιβάλει μια τέτοια ποινή, τελικά απέδειξε πως τα είχε αμφότερα; Γιατί οι 29 δεν επέλεξαν την ομερτά;

Η εύκολη απάντηση είναι η ακεραιότητα του αθλήματος, όσα έγραψε ο Silver στη δήλωσή του. Επιτρέψτε μου να την πιστέψω ως συνέπεια και όχι ως αιτία. Γιατί, όπως έγραφα πριν λίγες εβδομάδες στο κείμενο για το NBA ως πρότυπο της μετατροπής των sports σε επενδυτικά προϊόντα μηδενικού ρίσκου, αυτό που πουλάει σήμερα η Λίγκα στους επενδυτές της είναι κάτι που η οικονομική θεωρία θεωρεί αδύνατο: «απόδοση μετοχής με ρίσκο κρατικού ομολόγου». Οι Lakers στα $12,5 δισ. Οι Wolves τριπλασιασμένοι σε αξία μέσα σε πέντε χρόνια. Δύο expansion franchises με εισιτήριο εισόδου που φημολογείται μεταξύ $7 και $10 δισ. το καθένα. Και όλα αυτά στο τραπέζι του Board of Governors της 15ης και 16ης Σεπτεμβρίου, σε δύο εβδομάδες από τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές.

Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση ενός επενδυτή που ετοιμάζεται να καταβάλει $8 δισ. για μια θέση σε αυτή την κλειστή λέσχη. Αγοράζει, όπως έγραφα, «βεβαιότητα ταμειακών ροών». Και το πάτωμα αυτής της βεβαιότητας είναι το salary cap: ότι το εργασιακό κόστος και των 30 (δυνητικά 32) μελών είναι δεσμευμένο και προβλέψιμο, ότι κανείς δεν αγοράζει πλεονέκτημα με λεφτά από άλλη τσέπη, ότι το προϊόν, η ανταγωνιστική ισορροπία, δεν εξαρτάται από το ποιος ιδιοκτήτης έχει τη βαθύτερη τσέπη και την πιο δημιουργική ομάδα λογιστών και δικηγόρων. Αν ο πλουσιότερος όλων μπορεί να παρακάμπτει το cap μέσω χορηγών, εταιρειών-βιτρίνα και εικονικών συμβάσεων, το cap δεν είναι ταβάνι, είναι απλά μια πρόταση χωρίς νόημα σε ένα χαρτί. Και μια κλειστή λέσχη όπου οι κανόνες είναι μη δεσμευτικοί για τους πλουσιότερους δεν είναι asset μηδενικού ρίσκου, είναι ένα ακόμα χρηματοοικονομικό καζίνο. Και πολύ δύσκολα επενδυτές θα πληρώνουν $8 δισ. απλά για να παίξουν σε ένα ακόμα καζίνο.

Η ποινή, με άλλα λόγια, δεν έπεσε βαριά παρά το ότι το προϊόν είναι πια επενδυτικό. Έπεσε βαριά ακριβώς επειδή είναι τέτοιο. Σε ένα άθλημα, η σκιά της απάτης είναι σκάνδαλο. Σε ένα χρηματοοικονομικό προϊόν η ίδια σκιά αποτελεί υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας. Οι επενδυτές δεν φοβούνται τις ζημιές, φοβούνται όσα δεν μπορούν να προβλέψουν. Και μια Λίγκα που θα άφηνε τον Ballmer με ένα πρόστιμο-χάδι, δύο εβδομάδες πριν ζητήσει από δύο νέους ιδιοκτήτες $15 δισ. συνολικά και βάλει προς επικύρωση τα $12,5 δισ. των Kushner και Iger, θα έστελνε το ακριβώς λάθος μήνυμα: ότι το ρίσκο που τόσο μεθοδικά απαλείφθηκε από τη δομή επιστρέφει από την πίσω πόρτα του Intuit Dome και δη παίζοντας φανταχτερά σποτάκια στα 233 εκατομμύρια LED φωτάκια του Halo Board αυτού.

Άρα έπρεπε να πέσει βαριά, και στον πλουσιότερο όλων των ιδιοκτητών, για παραδειγματισμό: το μήνυμα προς τους νεοεισερχόμενους δεν μπορούσε να είναι «οι κανόνες ισχύουν για τους ιδιοκτήτες των Pelicans». Έπρεπε να είναι «οι κανόνες ισχύουν και για τον άνθρωπο με τα $150 δισ.». Και εδώ ο Silver έκανε την πιο έξυπνη κίνηση της απόφασης. Τα $30 εκατ. ο Ballmer, όπως γράφει ο Mannix, θα τα βρει στα μαξιλάρια του καναπέ του. Τα picks θα βρει τρόπο να τα αντικαταστήσει. Το ένα έτος όμως, χωρίς παρουσία στο γήπεδο για τον πιο θορυβώδη ιδιοκτήτη της Λίγκας, και κυρίως χωρίς θέση στο Board of Governors, στη χρονιά που η Λίγκα θα αποφασίζει ποιοι θα μπουν, με τι τίμημα, και πώς θα μοιραστούν τα expansion fees που δεν περνούν καν από το BRI, αυτό δεν αντικαθίσταται. Η τιμωρία χτύπησε τον Ballmer στο μόνο σημείο όπου ο πλούτος δεν είναι ασπίδα: στη συμμετοχή του στη διανομή. Ο Kawhi πλήρωσε $700 χιλ. και μετακομίζει στο Toronto για τη νέα του επέκταση, ο Ballmer έχασε τη θέση του στο τραπέζι των ιδιοκτητών. Όχι επειδή η Λίγκα ανακάλυψε την ταξική δικαιοσύνη. Αλλά επειδή το τραπέζι, για να συνεχίσει να πουλάει καρέκλες, πρέπει να φαίνεται πως τιμωρεί όποιον κλέβει στα χαρτιά, ακόμα και αν είναι ο ιδιοκτήτης του πιο ακριβού σετ.

Η Λίγκα ως άθλημα, η Λίγκα ως προϊόν

Και εδώ κλείνει ο κύκλος με τον απολογισμό της 2023 CBA, όπου, δύο εβδομάδες πριν την απόφαση, είχα γράψει πως αν επιβεβαιωθούν οι καταγγελίες «μιλάμε ενδεχομένως για τη μεγαλύτερη υπόθεση καταστρατήγησης των θεμελιακότερων κανόνων στην ιστορία της Λίγκας». Επιβεβαιώθηκαν. Και η υπόθεση Kawhi είναι το ένα από τα δύο σκέλη του ίδιου προβλήματος. Το άλλο έχει τα ονόματα Jontay Porter, Terry Rozier, Chauncey Billups: μια Λίγκα που κανονικοποίησε πλήρως τη σχέση της με το στοίχημα και είδε το στοίχημα να της περνάει τον λογαριασμό μέσα στην ίδια σεζόν που ένας από τους ιδιοκτήτες της ερευνούνταν για παράκαμψη του cap. Το ερώτημα που είχα αφήσει εκεί, «πόσο στεγανά μένουν τα στεγανά, όταν ολόκληρο το οικοσύστημα, από τη διαφήμιση ως το χαρτοφυλάκιο, ποτίζεται από το ίδιο χρήμα», πήρε μέσα σε έναν χρόνο δύο απαντήσεις, μία από τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς και μία από τη Wachtell.

Ο Mike Vorkunov, λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, έκανε τον απολογισμό της χρονιάς σε ένα tweet που θα έπρεπε να κορνιζωθεί στα γραφεία της Λίγκας: μέσα σε δώδεκα μήνες, τέσσερις εν ενεργεία ή πρώην παίκτες με ομοσπονδιακές κατηγορίες σε υποθέσεις στοιχηματισμού (από τον Rozier και τον Damon Jones ως τον πρώην Bull Antonio Blakeney), ένας εν ενεργεία head coach με κατηγορίες σε συναφή υπόθεση, μια ομάδα που έχασε πέντε first-round picks, ένας ιδιοκτήτης σε ετήσιο αποκλεισμό, ένας ιδιοκτήτης που πούλησε την ομάδα του ενώ βρισκόταν υπό ομοσπονδιακή έρευνα, δύο ομάδες που διευθέτησαν σιωπηλά την ομοσπονδιακή αγωγή της μίας κατά της άλλης, και τρεις ομάδες που άλλαξαν χέρια. Οι πρώτες γραμμές είναι το NBA ως άθλημα. Οι τρεις τελευταίες το NBA ως προϊόν: ο Walter με τους εισαγγελείς στην πόρτα, Knicks και Raptors που έκλεισαν τον Οκτώβριο τη διαμάχη τους για τα φερόμενα ως κλεμμένα αρχεία scouting, Blazers, Lakers και Wolves που πουλήθηκαν σε αποτιμήσεις συνολικά πάνω από $21 δισ. Και το πιο ενδιαφέρον δεν είναι το μήκος του καταλόγου. Είναι ότι, την ίδια χρονιά, το προϊόν έγραψε ρεκόρ τηλεθέασης στα Playoffs και ρεκόρ αποτιμήσεων. Η μία στήλη του ισολογισμού δεν ακούμπησε καθόλου την άλλη. Τουλάχιστον ακόμα.

Και στα δύο σκέλη η μηχανική είναι αυτή που περιγράφαμε στον απολογισμό: «όσο πιο σύνθετο γίνεται ένα πλαίσιο, τόσο πιο παχυλά θα πληρώνονται εξειδικευμένοι χρηματοοικονομικοί και νομικοί σύμβουλοι για να βρίσκουν τρόπους να το παρακάμπτουν». Το Δεύτερο Apron έκανε την ιδέα «να τον πληρώσει κάποιος άλλος» ελκυστικότερη από ποτέ. Το ότι η υπόθεση Kawhi ξεκίνησε το 2020, πριν την τρέχουσα Σύμβαση, δεν αλλάζει το συμπέρασμα, το ενισχύει: αν το κίνητρο ήταν αρκετό υπό την 2017 CBA, υπό την 2023 CBA είναι διπλάσιο. Το 4ετές συμβόλαιο των $64 εκατ. του Gary Trent Jr. με τους Bucks, που η Λίγκα ερευνά από τον Ιούλιο, και το re-signing του Bradley Beal, πάλι από τους Clippers, που ο Nate Duncan χαρακτήρισε ανοιχτά προσυμφωνημένο από πέρσι, «utterly brazen», έχουν ακόμα πιο έντονη οσμή cap circumvention. Και αυτή η τρύπα που έδειχνε να προσπαθεί να κανονικοποιηθεί έπρεπε, όχι απλά να κλείσει, αλλά να κλείσει με τρόπο που θα τρομάξει κάθε επόμενο επίδοξο franchise. Σε κάθε πιεστικό πλαίσιο «η αντίδραση δεν είναι άλλη από το «ξύσιμο των ορίων της νομιμότητας», είτε αυτό είναι το flopping και ο εκβιασμός σφυριγμάτων αγωνιστικά, είτε το cap circumvention λογιστικά/διοικητικά». Η πενταετής επιτήρηση των Clippers είναι, με το επαγγελματικό μου λεξιλόγιο, remediation plan. Δεν είναι πρόληψη. Η πρόληψη θα απαιτούσε από τη Λίγκα να δεχτεί πως το ίδιο της το πλαίσιο παράγει τα κίνητρα. Και αυτό, όσο το πλαίσιο παράγει και τις αποτιμήσεις, δεν πρόκειται να συμβεί.

Αντί επιλόγου

Ο Ανάχαρσις, όπως μας τον παρέδωσε ο Πλούταρχος, είχε πει στον Σόλωνα πως οι νόμοι μοιάζουν με ιστούς αράχνης: πιάνουν τους αδύναμους και τους μικρούς, ενώ οι δυνατοί και οι πλούσιοι τους σχίζουν και περνούν. Είκοσι έξι αιώνες μετά, το ρητό περιγράφει ακόμα με ακρίβεια κάθε κοινωνία που ξέρουμε, και σίγουρα τη δική μας. Την Τετάρτη, στη Νέα Υόρκη, ο ιστός κράτησε τον πιο δυνατό. Όχι επειδή η αράχνη έγινε δικαιότερη. Αλλά επειδή οι υπόλοιπες 29 αράχνες ετοιμάζονται να νοικιάσουν τον ιστό σε νέους ενοίκους έναντι $8 δισ. τη γωνία, και ιστός με τρύπες δεν νοικιάζεται σε αυτή την τιμή. Ο Ballmer δεν τιμωρήθηκε επειδή «έκλεψε». Τιμωρήθηκε επειδή «έκλεψε» τους συνεταίρους του, την στιγμή μάλιστα που οι συνεταίροι του προσπαθούν να πουλήσουν βεβαιότητα και εξασφαλισμένα κέρδη. Και αν κάτι μας διδάσκει το NBA, ως το πιο πετυχημένο πείραμα υπαρκτού σοσιαλισμού των τριάντα δισεκατομμυριούχων, είναι πως όταν οι πλούσιοι θέλουν, οι κανόνες εφαρμόζονται και στους πλουσιότερους. Απλώς πρέπει πρώτα να απειληθεί η μεταξύ τους διανομή. Το πότε θα το μάθουμε και εμείς, οι από κάτω, παραμένει δυστυχώς μια άλλη ιστορία.